Ο σκεπτικιστής φιλόσοφος George Santayana έγραψε μια φράση που έμεινε στην ιστορία: “Λαός που ξεχνά την ιστορία του, είναι καταδικασμένος να την ξαναζήσει”. Αυτό, βέβαια, δεν είναι σε όλες τις περιπτώσεις αρνητικό, πόσο μάλλον αν ίσχυε στην περίπτωση της “επανάληψης” της λαμπρής ιστορίας της Πατρίδας μας και ειδικότερα της πόλης μας, των Φαρσάλων. Ποιος δε θα ήθελε να ξαναζήσει εποχές δόξας, όταν μεσουρανούσαμε και το όνομά μας ήταν ξακουστό στα πέρατα της οικουμένης, ως μιας από τις αρχαιότερες πόλεις της γης.
Για να μπορέσουμε όμως να ξαναζήσουμε αυτές τις εποχές δόξας, ή έστω για να αισθανθούμαι ένα ψήγμα αυτής, μιας και το πρώτο είναι φύσει αδύνατον, θα πρέπει όχι να ξεχάσουμε την ιστορία μας, αλλά -αντιθέτως- να τη μάθουμε. Μια ιστορία, λοιπόν, που είναι άξια αναφοράς είναι αυτή του ξακουστού “Φαρσαλινού Ιππικού”.
Το Θεσσαλικό Ιππικό, μέρος του οποίου -και μάλιστα αυτό με τους περισσότερους ιππείς- ήταν οι ιππείς των Φαρσάλων με αρχηγό τον Κάλα, πρωτοστάτησε σε δεκάδες μάχες κατά την αρχαιότητα, με σημαντικότερη την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στις ιστορικές μάχες του Γρανικού (334 π.Χ.), της Ισσού (333 π.Χ.) και των Γαυγαμήλων (332 π.Χ.) οι Θεσσαλοί ιππείς αποτέλεσαν την αιχμή του δόρατος και κατατρόπωσαν τους αντιπάλους τους, με περίσσια ανδρεία και γενναιότητα. Χαρακτηριστικά αναφέρει ο Αρριανός (Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις Α-14) για τη μάχη του Γρανικού ποταμού, όπου συμμετείχαν περίπου 2000 Θεσσαλοί ιππείς: “Τοῦ δὲ εὐωνύμου πρῶτοι μὲν οἱ Θετταλοὶ ἱππεῖς ἐτάχθησαν, ὧν ἡγεῖτο Κάλας ὁ Ἁρπάλου”.
Στη μάχη της Ισσού, επίσης περιγράφει ο Αρριανός (στο βιβλίο Β’) τη σθεναρή αντίσταση του ιππικού των Θεσσαλών έναντι του αντίστοιχου του Δαρείου: “Καὶ οἱ ἱππεῖς δὲ οἱ τῶν Περσῶν κατὰ τοὺς Θεσσαλοὺς τεταγμένοι οὐκ ἔμειναν ἐντὸς τοῦ ποταμοῦ ἐν αὐτῷ τῷ ἔργῳ, ἀλλ‘ ἐπιδιαβάντες εὐρώστως ἐνέβαλον ἐς τὰς ἴλας τῶν Θετταλῶν. καὶ ταύτῃ ξυνέστη ἱππομαχία καρτερά”. Οι Πέρσες λοιπόν τράπηκαν σε φυγή, μετά την αντίσταση που τους προέβαλε το ιππικό μας. Ο Μ. Αλέξανδρος ενθουσιασμένος από τους Θεσσαλούς ιππείς του διέταξε να μοιραστούν πρώτοι αυτοί τα λάφυρα των Περσών.
Εκεί όμως που έλαμψε ιδιαίτερα το ιππικό των Φαρσάλων ήταν στη μάχη των Γαυγαμήλων, το 332 π.Χ., η οποία εδραίωσε την κυριαρχία του μεγάλου στρατηλάτη Αλέξανδρου στην Ασία και σήμανε το τέλος του Δαρείου. Αυτό μάλιστα τονίζεται στο βιβλίο Γ’ “Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις” του Αρριανού: “Ξύμπαν δὲ τὸ εὐώνυμον ἦγε Παρμενίων ὁ Φιλώτα, καὶ ἀμφ‘ αὐτὸν οἱ τῶν Φαρσαλίων ἱππεῖς οἱ κράτιστοί τε καὶ πλεῖστοι τῆς Θεσσαλικῆς ἵππου ἀνεστρέφοντο”. Τις διαταγές, δηλαδή, του Παρμενίωνα ακολουθούσαν οι φαρσαλινοί ιππείς, οι οποίοι χαρακτηρίζονται ως οι καλύτεροι και οι περισσότεροι του θεσσαλικού ιππικού. Μάλιστα, καταλάμβαναν το αριστερό τμήμα του μετώπου, ώστε να έρχονται αντιμέτωποι με το πανίσχυρο δεξιό τμήμα του δεξιού, γεγονός που αποδεικνύει για άλλη μια φορά την πίστη του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη δύναμη των Θεσσαλών. Ο ίδιος μάλιστα ξεκίνησε με 2.000 ιππείς, οι οποίοι συνεχώς πλήθαιναν και οι μισοί περίπου ήταν Φαρσαλινοί κι έφτασαν μέχρι την Κασπία. Ένας αριθμός σπουδαίος για τα δεδομένα της Ελλάδος και η τεράστια επιτυχία πιστώνεται από το γεγονός πως είχαν να αντιμετωπίσουν δεκαπλάσια σε αριθμό στρατεύματα.
Οι ίδιοι, είτε επειδή θεώρησαν πως εδραιώθηκε η ηγεμονία του Μ. Αλεξάνδρου στην Ασία, είτε επειδή νοστάλγησαν την πατρίδα τους, την οποία αποχωρίστηκαν για τρία χρόνια κι έβλεπαν πως το στράτευμα ενισχύθηκε με Μακεδόνες ιππείς, ζήτησαν να επιστρέψουν στα πάτρια εδάφη. Ο Αλέξανδρος θέλοντας να τους επιβραβεύσει για τη σπουδαία συνεισφορά τους στον αγώνα τους μοίρασε περισσότερα από τα συμφωνηθέντα τάλαντα. Πλέον, το έργο του στρατηλάτη είχε γίνει εύκολο και με τις εναπομείνασες δυνάμεις συνέτριψε οποιαδήποτε αντίσταση προβαλλόταν κι έγινε ο βασιλιάς της Μ. Ασίας. Μαζί του μέχρι τέλους παρέμειναν ο Θεσσαλός στρατηγός Μήδιος και το θρυλικό άλογο του, ο Βουκεφάλας, το οποίο επίσης αγόρασε από τον φαρσαλινό Φιλόνεικο.
Αυτή ήταν λοιπόν μια σύντομη αναφορά σε μία εποχή που γράφτηκε με χρυσά γράμματα στην ένδοξη ιστορία της Πατρίδας μας, της οποίας ενεργό ρόλο -και μάλιστα πρωταγωνιστικό- έπαιξαν οι ιππείς των Φαρσάλων, της πόλης μας. Η ανδρεία και η μαχητικότητά τους ήταν τόσο τρανή που έφτασε στο σημείο να εξισώνεται με του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του ήρωα-στρατηλάτη, του οποίου το όνομα θα μείνει για πάντα χαραγμένο στην ιστορία και θα μνημονεύεται στα πέρατα της γης. Χρέος μας, λοιπόν, είναι να τιμούμε την ιστορία μας. Αλλά για να φτάσουμε στο σημείο να την τιμούμε, οφείλουμε αρχικά να τη διδαχθούμε, να τη σεβόμαστε και να μην την αλλοιώνουμε ή να την απαξιώνουμε, παρασυρόμενοι από το γενικότερο πνεύμα του εκμοντερνισμού και του μηδενισμού που επικρατεί στις μέρες μας.
Αλέξανδρος Δ. Χατζηπλής
Φιλόλογος – Δημοσιογράφος
* (Αξιόπιστη πηγή των παραπάνω γραφομένων αποτέλεσε το βιβλίο του αείμνηστου συντοπίτη μας, ιστορικού-νομικού, Εμμανουήλ Καραμανώλη “Το Θεσσαλικό Ιππικό”).
ifarsala.gr
